රටේ බත් පත සපයන ගොවියා කන්නයක් පාසා පාරට බැස හඬා වැටීම ශ්රී ලංකාවේ සුපුරුදු සරදම් සහගත දර්ශනයකි. මෙවරද එය වෙනස් වී නැත. වී කිලෝවක් සඳහා රුපියල් 130ක සහතික මිලක් නියම කරමින්, රජය රුපියල් බිලියන 16ක (මිලියන 16,000ක) ප්රතිපාදන වෙන් කර ඇත. කඩදාසි මත මෙම ඉලක්කම් ඉතා ආකර්ෂණීයය. එහෙත්, මෙම මුදලින් මිලදී ගත හැක්කේ මෙට්රික් ටොන් 123,077ක් වැනි සීමිත වී ප්රමාණයකි.
සරලවම කිවහොත්, වාර්ෂිකව රටේ නිපදවෙන සමස්ත වී අස්වැන්නෙන් රජය මිලදී ගැනීමට සැරසෙන්නේ 4%ත් 5%ත් අතර ප්රමාණයක් පමණි. ඉතිරි 95%ක දැවැන්ත අස්වැන්න පිළිබඳ වගකීම අතරමං වේ.
> “වාර්ෂිකව රටේ නිපදවෙන සමස්ත වී අස්වැන්නෙන් රජය මිලදී ගැනීමට සැරසෙන්නේ 5%ක් වැනි සොච්චම් ප්රමාණයක් පමණි. ඉතිරි 95%ක දැවැන්ත අස්වැන්න පිළිබඳ වගකීම සම්පූර්ණයෙන්ම අතරමං වේ.”
දේශපාලන වේදිකාවල ලකුණු දමා ගැනීමට ගන්නා මෙම ‘සහතික මිල’ තීරණය, ඇත්ත වශයෙන්ම ගොවියා මුදවා ගැනීමට කරන සැබෑ මැදිහත්වීමක්ද? නැතහොත් ගොවියා තවදුරටත් ණය උගුලක හිරකරන දේශපාලන සංදර්ශනයක්ද?
දශකයකට අධික කාලයක් ශ්රී ලංකාවේ කෘෂි වෙළෙඳපොළ හැසිරීම් සහ ගොවි ආකල්ප පිළිබඳව සිදුකළ ක්ෂේත්ර පර්යේෂණ දත්ත ඇසුරෙන් අපි මෙහි ඇතුළාන්තය විමසා බලමු.
පර්යේෂණ දත්ත පෙන්වන ‘සහතික මිලේ’ නිරුවත
රජය සහතික මිලක් ප්රකාශයට පත් කළ සැණින් වෙළෙඳපොළ ස්වයංක්රීයව පාලනය වේය යන මිථ්යාව බිඳ දැමීමට අප රට තුළ සිදුකළ පර්යේෂණාත්මක දත්ත කිහිපයක් මෙසේ පෙළගස්වමු.
1. ‘ගුණාත්මකභාවයේ’ කඩතුරාව සහ ප්රතික්ෂේප වන 80%ක් ගොවීන්
රජයේ වී අලෙවි මණ්ඩලය වී මිලදී ගන්නේ 14%කට වඩා අඩු තෙතමනයක් සහිත (Moisture Content), හොඳින් පිරිසිදු කරන ලද උපරිම ප්රමිතියේ වී පමණි. අප විසින් සිදුකළ සමීක්ෂණ දත්ත අනුව:
අස්වනු නෙළන කාලයේ පවතින වර්ෂාපතනය සහ ගොවීන් සතුව විධිමත් වියළන යන්ත්ර (Mechanical Dryers) නොමැතිකම නිසා, ක්ෂේත්රයේ ගොවීන්ගෙන් 80%කට වඩා වැඩි පිරිසකගේ වී අස්වැන්නේ තෙතමනය 18% – 22% අතර අගයක් ගනී.
මේ නිසා, රජයේ මිලදී ගැනීමේ මධ්යස්ථාන වෙත වී රැගෙන යන කුඩා පරිමාණ ගොවීන්ගෙන් බහුතරයකගේ අස්වැන්න “ප්රමිතියෙන් තොර” යැයි ප්රතික්ෂේප වේ. අවසානයේ ඔවුන්ට සිදුවන්නේ ප්රවාහන ගාස්තුද අහිමි කරගෙන, පෞද්ගලික මෝල් හිමියන් නියම කරන රුපියල් 90 – 100 වැනි සොච්චම් මිලකට තම අස්වැන්න පාවා දීමටයි.
1. මූල්ය හදිසිය සහ ‘අත්පිට මුදලේ’ බලපෑම (Immediate Cash Trap)
කෘෂි ණය සහ ක්ෂුද්ර මූල්ය ණය වාරික ගෙවීම සඳහා අස්වනු නෙළා දින 5ක් ඇතුළත ගොවියාට මුදල් අවශ්ය වේ.
පර්යේෂණ දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ රජයේ වී මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලියේ පවතින ලිපි ලේඛන බහුල බව සහ නිලධාරීවාදය නිසා ගොවියාගේ බැංකු ගිණුමට මුදල් වැටීමට දින 7 සිට 14 දක්වා කාලයක් ගතවන බවයි.
පෞද්ගලික අතරමැදියා කුඹුර ළඟටම ලොරි රථය සපයා, කිසිදු තෙතමන පරීක්ෂාවකින් තොරව, එසැණින් අත්පිට මුදල් (Spot Cash) ලබා දෙයි. මිල අඩු වුවද, හදිසි ණය පියවා ගැනීමට 75%ක් ගොවීන් තෝරා ගන්නේ රජයේ සහතික මිල නොව, පුද්ගලික වෙළෙන්දාගේ ක්ෂණික මුදලයි.
> “තෙතමනය පරික්ෂාවකින් තොරව ක්ෂණිකව ලැබෙන අත්පිට මුදල නිසා, 75%ක් ගොවීන් තෝරා ගන්නේ රජයේ සහතික මිල නොව පෞද්ගලික අතරමැදියාගේ අතයට මුදලයි.”
1. කුඩා පරිමාණ ගොවියා සහ මහා පරිමාණ ගොවියා අතර විෂමතාව
සංඛ්යාලේඛන ඇසුරෙන් කරන ලද විශ්ලේෂණයකට අනුව, රජයේ සහතික මිල යටතේ වී අලෙවි මණ්ඩලයට වී විකිණීමට හැකි වී ඇත්තේ සමස්ත ගොවි ජනගහනයෙන් ඉතා සුළු ප්රමාණයකට පමණි. ඉන් 70%ක්ම මහා පරිමාණයෙන් වගා කරන, ප්රවාහන පහසුකම් සහිත සහ දේශපාලන සබඳතා පවත්වන ධනවත් ගොවීන් වේ. වියදම් දරාගත නොහැකි, දුෂ්කර පළාත්වල වෙසෙන අක්කර බාගයේ හෝ එකේ සුළු පරිමාණ ගොවියාට මෙම ක්රමවේදයෙන් කිසිදු සෙතක් සැලසී නැත.
95%ක වෙළෙඳපොළ පාලනය කරන්නේ කවුද?
රජය 5%ක් මිලදී ගෙන ඉතිරි කරන 95%ක (මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2.48ක) දැවැන්ත වී තොගය මිලදී ගන්නේ මහා පරිමාණ සහ මධ්ය පරිමාණ පෞද්ගලික මෝල් හිමියන්ය. මෙරට සහල් වෙළෙඳපොළේ මිල තීරණය කිරීමේ ඒකාධිකාරය (Oligopoly) පවතින්නේ මෙම සීමිත ව්යාපාරිකයන් පිරිස අතෙහිය.
රජය 5%ක් වැනි සුළු ප්රමාණයක් මිලදී ගැනීම හරහා මෙම මාෆියාව බිඳ දැමීමට හෝ වෙළෙඳපොළ බලවේගයන්ට (Market Forces) බලපෑම් කිරීමට කිසිසේත්ම නොහැකිය. එය හරියට මහා සාගරයට දැමූ ලුණු කැටයක් වැනිය.
අප යා යුතු සැබෑ මාවත කුමක්ද?
වසර ගණනාවක් පුරා සිදුකළ පර්යේෂණවල නිගමනය වන්නේ, රජය “වී වෙළෙන්දෙකු” වී වී පැදුරේ ලැගීමෙන් ගොවියා බේරාගත නොහැකි බවයි. රජය කළ යුත්තේ වෙළෙඳපොළ නියාමකයෙකු (Regulator) සහ පහසුකම් සපයන්නෙකු (Facilitator) වීමයි.
> “රජය ‘වී වෙළෙන්දෙකු’ වී වී පැදුරේ ලැගීමෙන් ගොවියා බේරාගත නොහැක. කළ යුත්තේ වෙළෙඳපොළ නියාමකයෙකු සහ පහසුකම් සපයන්නෙකු වීම පමණි.”
ගොවි මට්ටමින් අගය එකතු කිරීම (Value Addition):
රජය සහතික මිලට වී ගන්නවා වෙනුවට, සෑම ගොවි සමිතියකටම පොදුවේ පරිහරණය කළ හැකි මධ්යම ප්රමාණයේ වී වියළන යන්ත්ර (Dryers) සහ ගබඩා පහසුකම් (Silone Storage) ලබා දිය යුතුය. එවිට තෙතමනය නිසා ගොවියා අතරමැදියාට බිලි නොවේ.
ඩිජිටල් තැන්පතු සහතික ක්රමය (Warehouse Receipt System):
ලෝකයේ දියුණු රටවල් භාවිත කරන මෙම ක්රමය යටතේ, ගොවියාට තම වී තොග රජයේ පිළිගත් ගබඩාවක තැන්පත් කර, ඒ වෙනුවට ලැබෙන සහතිකය ඇපයට තබා බැංකුවෙන් සහන ණයක් ලබාගත හැක. එවිට වී මිල ඉහළ යන තෙක් රඳවා තබා ගැනීමේ ශක්තිය ගොවියාට ලැබේ. දැඩි නීතිමය මිල සීමා පැනවීම (Strict Floor Price Enforcement):
රජය වී මිලදී ගැනීම වෙනුවට, ඕනෑම පෞද්ගලික වෙළෙන්දෙකු වී මිලදී ගැනීමේදී ගෙවිය යුතු අවම මිල නීතියක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කර, එය උල්ලංඝනය කරන මෝල් හිමියන්ගේ බලපත්ර අවලංගු කිරීමට තරම් නීතිය දැඩි කළ යුතුය.
අවසාන අදහස
රජය මිලියන 16,000ක් වෙන් කර 5%ක වී ටොන් ප්රමාණයක් මිලදී ගැනීම යනු ගොවියාගේ කඳුළු පිසදැමීමක් නොව, තාවකාලිකව ගොවියා මුලා කිරීමකි. රජයේ මැදිහත්වීම 5%ක සෙල්ලමෙන් ඔබ්බට ගොස් කෘෂි කර්මාන්තයේ ව්යුහාත්මක වෙනසක් සඳහා යොමු නොවන තාක් කල්, ලාංකේය වී ගොවියා සැමදා අතරමැදියාගේ සහ දේශපාලනඥයාගේ සූරාකෑමට ලක්වන ගොදුරක් පමණක්ම වනු ඇත.
-Anz
