පැලවත්ත හැර අනෙකුත් සියලුම පක්ෂ එකතුකර රනිල් අලුත් දේශපාලන වැඩපිළිවෙළක් එළිදක්වයි
වසර 20 ක ජාතික ප්රතිපත්ති රාමුවක් යටතේ “පැලවත්ත හැර අනෙකුත් සියලුම පක්ෂ” එකතු කිරීමට රනිල් වික්රමසිංහ මහතා ඉදිරිපත් කර ඇති නවතම යෝජනාව, හුදෙක් දේශපාලන සහයෝගීතාව සඳහා වන යෝජනාවක් ලෙස පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්රතිපත්තිය කෙරෙහි ඔහු තීරණාත්මක ලෙස බලපෑම් කළ කාලපරිච්ඡේදයේ ආර්ථික වාර්තාවට සාපේක්ෂව පරීක්ෂා කර බැලිය යුතුය.
එබැවින් ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ ඔහු අද යෝජනා කරන්නේ කුමන ප්රතිපත්ති රාමුවක්ද යන්න පමණක් නොව, නැවත වරක් ජනතාවගේ විශ්වාසය ඉල්ලා සිටින්නේ කුමන ආකාරයේ ආර්ථික උරුමයක් පදනම් කරගෙනද යන්නයි.
යහපාලන සමයේදී, රජයේ අවශ්යතා සපයා ගැනීම සඳහා ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISBs) මත යැපීම සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගියේය. එම දශකය අවසන් වන විට, රට තුළ වාණිජ පදනමින් ලබාගත් විශාල ස්වෛරී ණය ප්රමාණයක් එකතු වී තිබුණි. නිල වාර්තාවලට අනුව, උදාහරණයක් ලෙස 2015 දී නිකුත් කරන ලද ISB බැඳුම්කර සඳහා 6.125% සහ 6.850% ක පොලී අනුපාතයන් හිමි වූ අතර, 2019 දී නිකුත් කළ ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 2 ක බැඳුම්කර සඳහා 6.35% සහ 7.55% ක ඵලදායී අනුපාත පැවතුනි.
ගැටලුව වූයේ හුදෙක් එක් එක් බැඳුම්කරයේ පොලී අනුපාතය පමණක් නොවේ. එම ණය දිගුකාලීනව පියවීම සඳහා ප්රමාණවත් විදේශ විනිමය උපැයීමේ හැකියාවක් නොමැති රටක් ලෙස, අධික පිරිවැයක් සහිත වාණිජ ණය මත උපායමාර්ගිකව යැපීමට සිදුවීමයි.
මෙහි ප්රතිවිපාකය 2020 න් පසුව වේදනාකාරී ලෙස පැහැදිලි විය. ශ්රී ලංකාව අවසානයේ ණය ගෙවා ගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් වූ අතර (default), පවතින ජාත්යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කරවලින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 12.5 ක් පමණ ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ ක්රියාවලියට ඇතුළත් විය. මෙම බැඳුම්කර පසුව පෞද්ගලික ණය හිමියන් සමඟ ප්රතිව්යුහගත කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කරන ලද අතර, එහිදී මූලික ණය ප්රමාණයෙන් 28% ක අඩුවීමක් සහ අතීත පොලී මත 11% ක අඩුවීමක් ඇතුළත් විය.
මෙය මූලික ප්රශ්නයක් මතු කරයි: ලබාගත් මෙම ණය මුදල් ගියේ කොතැනටද, සහ එම ණයවලින් කොපමණ ප්රමාණයක් ණය ආපසු ගෙවිය හැකි ඵලදායී විදේශ විනිමය උත්පාදනය කිරීමේ හැකියාවක් නිර්මාණය කළේද?
ලබාගත් ණයවලින් සැලකිය යුතු කොටසක් භාවිතා කරන ලද්දේ රාජ්ය පූර්ව පවතින වගකීම් සහ රාජ්ය මූල්ය හිඟයන් පියවීමට මිස, ප්රමාණවත් තරම් නව ඵලදායී නිෂ්පාදන පදනමක් නිර්මාණය කිරීමට නොවේ. එබැවින්, ශ්රී ලංකාවේ නිෂ්පාදන ධාරිතාවේ ඊට අනුරූප වෙනසක් සිදු නොකර, රටේ අනාගත ආදායමට සාපේක්ෂව ණය ලබාගත් බව තර්ක කිරීම සාධාරණය. කෙසේ වෙතත්, ඩොලර් බිලියන 12.5 න් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6 ක් “පරිභෝජනය” සඳහා වැය කළ බවට කෙරෙන ප්රකාශයන්, විස්තරාත්මක වියදම් විගණනයකින් තොරව ඇස්තමේන්තුවක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ යුතුය. මන්ද රජයේ ණය මුදල් එකිනෙකට හුවමාරු කළ හැකි (fungible) බැවින්, ඒවා නිශ්චිත වියදම් කාණ්ඩ වෙත ඩොලරයෙන් ඩොලරයට කෙළින්ම සම්බන්ධ කර දැක්විය නොහැකි බැවිනි.
එබැවින් මෙහි පැවති ගැඹුරු අසාර්ථකත්වය ණය ගැනීමම නොවේ; අධික පිරිවැයක් සහිතව වාණිජමය වශයෙන් ණය ලබා ගනිමින්, එම ණය ආපසු ගෙවීමට අවශ්ය ප්රමාණවත් ඵලදායී ධාරිතාවක් සහ අපනයන ආදායමක් නිර්මාණය නොකිරීමයි.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල් (IMF) වැඩසටහන ද මෙම සන්දර්භය තුළ පරීක්ෂා කළ යුතුය
2022 අර්බුදය අතරතුර රනිල් වික්රමසිංහ මහතා ජනාධිපති වූ විට, ශ්රී ලංකාව සිටියේ සාකච්ඡා කිරීමේ හැකියාව අතින් ඉතා අවාසිදායක තත්ත්වයකය. රටට ජාත්යන්තර ප්රාග්ධන වෙළඳපොළට ප්රවේශ වීමේ හැකියාව අහිමි වී තිබූ අතර, බාහිර ණය ගෙවීම අත්හිටුවා තිබූ අතර හදිසි බාහිර මූල්ය ප්රතිපාදන අවශ්යව තිබුණි.
2023 දී සාකච්ඡා කරන ලද IMF වැඩසටහන මඟින් මාස 48 ක විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) හරහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.9 ක් ලබා දුන්නේය. නමුත් ඒ සමඟම මූල්ය ඒකාබද්ධතාවය, රාජ්ය ආදායම් එකතු කිරීම සහ පිරිවැය ආවරණය වන පරිදි මිල නියම කිරීමේ විශාල වැඩපිළිවෙළක් ද අවශ්ය විය. පුද්ගලික සහ ආයතනික බදු ඉහළ නැංවීම, එකතු කළ අගය මත බදු (VAT) සහ ඉන්ධන බදු වැඩි කිරීම, බදු නිදහස් කිරීම් ඉවත් කිරීම, විදුලිය සහ ඉන්ධන සඳහා පිරිවැය ආවරණය වන පරිදි මිල නියම කිරීම සහ 2025 වන විට GDP යෙන් 2.3% ක ප්රාථමික මූල්ය අතිරික්තයක් ළඟා කර ගැනීමේ ඉලක්කය මෙම වැඩසටහනට ඇතුළත් විය.
ණය පැවැත්ම නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා එවැනි වැඩසටහනක් අවශ්ය වූ අතරම, ආර්ථික කටයුතු සහ යථාර්ථවාදී ආදායම් මාර්ග දැනටමත් දැඩි ලෙස හානියට පත්ව තිබූ මොහොතක, ආර්ථිකය සැකසීමේ වැඩි බරක් ජනතාව සහ ව්යාපාර මත පැටවූයේද යන්න පිළිබඳව සාධාරණ ආර්ථික සංවාදයක් පවතී.
සැබවින්ම, ශ්රී ලංකාව දැඩි ආර්ථික හා සමාජීය දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දුන් බව IMF සංවිධානයම පිළිගත් අතර, මූල්ය ඒකාබද්ධතාවය සහ සීමාසහිත බැංකු ණය පහසුකම් මඟින් ආර්ථික කටයුතුවලට බාධා පැමිණෙන බව පසුව කළ සමාලෝචනවලදී ද සඳහන් විය.
රනිල් වික්රමසිංහ මහතාගේ වත්මන් දේශපාලන පණිවිඩය ඔහුගේ ආර්ථික වාර්තාවෙන් වෙන්කර හඳුනාගැනීමට අපහසු වන්නේ මෙතැනදීය. ඔහු දැන් ආයෝජන, රැකියා, ජීවන තත්ත්වය සහ වසර 20 ක ජාතික ආර්ථික වැඩසටහනක් ගැන කතා කරයි. නමුත් විශ්වසනීය ජාතික සංවර්ධන උපායමාර්ගයක් හුදෙක් මූල්ය සංකෝචනය, බදු පැනවීම සහ ණය ආපසු ගෙවීම මත පමණක් පදනම් විය නොහැක. ශ්රී ලංකාවට ඵලදායී ධාරිතාව, අපනයන, තාක්ෂණය, කාර්මික රැකියා සහ විදේශ විනිමය උපැයීම් විශාල ලෙස පුළුල් කිරීමේ උපායමාර්ගයක් ද අවශ්ය වේ.
දේශපාලන මානය
වික්රමසිංහ මහතා දැන් පැලවත්තේ පිහිටි දේශපාලන කණ්ඩායම වන NPPය නිශ්චිතවම বাদ දෙමින්, දේශපාලන පක්ෂ අතලොස්සක් හැර අන් සියලුම පක්ෂ සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට යෝජනා කරයි.
පුළුල් ජාතික සම්මුතියක් සෙවීමේ වරදක් නැත. සැබවින්ම, දිගුකාලීන ආර්ථික ප්රතිපත්තිය රජයන් වෙනස් වීමට සාපේක්ෂව වෙනස් නොවී පැවතිය යුතුය. නමුත් දේශපාලන ප්රශ්නය වන්නේ, මෙම වැඩපිළිවෙළ ජාතික ආර්ථික සම්මුතියක් ඇති කර ගැනීමට ගන්නා සැබෑ උත්සාහයක්ද, නැතහොත් බලය අහිමි වීමෙන් පසු නැවතත් දේශපාලන සන්ධානයක් ගොඩනැගීමට සම්ප්රදායික දේශපාලන අධිකාරිය දරන උත්සාහයක කොටසක්ද යන්නයි.
එම ප්රශ්නයට පිළිතුරු දිය හැක්කේ හුදෙක් වික්රමසිංහ මහතාගේ අභිප්රායන්ට කරුණු ආරූඪ කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. කෙසේ වෙතත්, මෙහි කාලය දේශපාලනිකව වැදගත් වේ. සම්ප්රදායික දේශපාලන රටාව විශාල පරිවර්තනයකට ලක්ව ඇති අතර දශක ගණනාවක් තිස්සේ ශ්රී ලාංකේය දේශපාලනය හෙබවූ බලවේගවලට පැහැදිලි ඡන්ද බලයක් අහිමි වී ඇත. එම පසුබිම තුළ, ආණ්ඩුකරණය කරන NPP හැර “අනෙකුත් සියලුම පක්ෂ” එක්සත් කිරීමේ වැඩපිළිවෙළක් විකල්ප දේශපාලන සන්ධානයක් ගොඩනැගීමේ උත්සාහයක් ලෙස සාධාරණ ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.
එබැවින් මහජනතාවට ඇති වැදගත් කාරණය වන්නේ විශාලතම දේශපාලන සන්ධානය එකතු කළ හැක්කේ කාටද යන්න නෙවෙයි, එම සන්ධානය නියෝජනය කිරීමට අදහස් කරන්නේ කුමන ආර්ථික මාදිලියද යන්නයි.
රාජ්ය මූල්ය හිඟයන් පියවීමට ආණ්ඩුව දිගින් දිගටම බාහිරින් ණය ගන්නා, ව්යූහාත්මක ගැටලු කල් දමන සහ පසුව අනාගත පරම්පරාවට එහි ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට ඉතිරි කරන දේශපාලන මාදිලියකට ශ්රී ලංකාව නැවත ගමන් නොකළ යුතුය.
එසේම රට හුදෙක් එක ආර්ථික මතවාදයක් වෙනුවට තවත් මතවාදයක් ආදේශ කර නොගත යුතුය. අර්බුදයෙන් ලබාගත යුතු පාඩම වන්නේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාව සහ ණය පැවැත්ම, ඵලදායී ආයෝජන, කාර්මික සංවර්ධනය, අපනයන ව්යාප්තිය, තාක්ෂණික යාවත්කාලීන කිරීම් සහ වැඩිවන යථාර්ථවාදී ආදායම් සමඟ ඒකාබද්ධ කළ යුතු බවයි.
රනිල් වික්රමසිංහ මහතා පිළිතුරු දිය යුතු ප්රශ්නයක්
වික්රමසිංහ මහතා තවත් දිගුකාලීන ජාතික වැඩසටහනක් යෝජනා කරන්නේ නම්, ඔහු ප්රථමයෙන් රටට පැහැදිලි කළ යුතුය:
ඔහු ආර්ථික ප්රතිපත්තිය කෙරෙහි ප්රධාන බලපෑමක් කළ කාලපරිච්ඡේදය තුළ ශ්රී ලංකාව අධික පිරිවැයක් සහිත ISB ණය මත මෙතරම් යැපුණේ ඇයි?
එම ණයවලින් කොපමණ ප්රමාණයක් ඵලදායී ආයෝජනවලට සහ නව විදේශ විනිමය උපැයීමේ ධාරිතාවට දායක වූයේද?
ණය බර එකතු වීමට දායක වූ ප්රතිපත්ති පිළිබඳ පැහැදිලි තක්සේරුවකින් තොරව, ජනතාව නැවතත් සම්ප්රදායික දේශපාලන අධිකාරියෙන් තවත් දිගුකාලීන ආර්ථික වැඩසටහනක් පිළිගත යුත්තේ ඇයි?
සහ වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම්:
එම වගකීම් ගෙවීමට අවශ්ය ඵලදායී ධාරිතාව ගොඩනැගීමෙන් තොරව, පරිභෝජනය, හිඟ මුදල් සහ ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා ශ්රී ලංකාව නැවතත් අධික ලෙස ණය නොගන්නා බවට වගබලා ගැනීම සඳහා ඔහු දැන් යෝජනා කරන්නේ කුමන ආකාරයේ මූලික වශයෙන් වෙනස් ආර්ථික උපායමාර්ගයක්ද?
ශ්රී ලංකාවට ජාතික ආර්ථික වැඩසටහනක් අවශ්ය වන නමුත්, එවැනි වැඩසටහනක් මැනිය යුත්තේ හුදෙක් හිඟකම නැවත බෙදාහැරීමට වඩා ධනය නිර්මාණය කිරීමට ඇති හැකියාවෙන්, නැවත නැවතත් ණය ගැනීමට වඩා විදේශ විනිමය උත්පාදනය කිරීමෙන් සහ දැනටමත් අඩපණ වී සිටින ජනතාව මත මූල්ය විනය පැනවීමට වඩා ඵලදායී ධාරිතාව ඉහළ නැංවීමෙනි.
එබැවින් මෙම සංවාදය රනිල් එදිරිව NPP, UNP එදිරිව JVP හෝ එක දේශපාලන සන්ධානයක් එදිරිව තවත් සන්ධානයක් ලෙස කුඩා කර නොගත යුතුය. සැබෑ ප්රශ්නය වන්නේ මුලින්ම ණය අර්බුදය නිර්මාණය කළ ආර්ථික මාදිලියෙන් ඔබ්බට යාමට ශ්රී ලංකාව සූදානම්ද යන්නයි.
වික්රමසිංහ මහතාට එම සංවාදයට නායකත්වය දීමට අවශ්ය නම්, රටේ ආර්ථික අනාගතය නැවතත් තමා අතට දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටීමට පෙර, අතීතයේ ගත් ආර්ථික තීරණ පිළිබඳව කරුණු පැහැදිලි කිරීමෙන් ඔහු ආරම්භ කළ යුතුය.
සුගති අමරසේකර
samarasekera99@gmail.com
