ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතාගේ ස්ථාවරය පිළිබඳ විවේචනාත්මක විග්‍රහයක්
1. ආර්ථික වර්ධනය සාමූහික වගකීමකි
• ආර්ථිකයේ විභව දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධන වේගය ඉහළ නැංවීම පාර්ලිමේන්තුවේ වගකීමක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ (CBSL) වගකීම වන්නේ මුදල් ස්ථාවරත්වය පවත්වාගෙන යාම බව ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා ප්‍රකාශ කරයි.
• එහෙත් මෙම වගකීම් බෙදා දැක්වීම අතිශයින් පටු අර්ථකථනයකි. මහ බැංකුවේ ප්‍රතිපත්ති මඟින් ආයෝජන, ණය ලබාගැනීමේ හැකියාව, ණය ගැනීමේ පිරිවැය සහ ප්‍රාග්ධන සම්පාදනය කෙරෙහි සෘජු බලපෑමක් ඇති කරයි. මේ සියල්ල ආර්ථිකයේ දිගුකාලීන නිෂ්පාදන ධාරිතාව තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වේ.
• ජාතික සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති තීරණය කිරීම පාර්ලිමේන්තුවේ වගකීම වුවද, එම ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය මූල්‍ය හා ණය පරිසරය සකස් කිරීමේදී මහ බැංකුවට වැදගත් කාර්යභාරයක් පැවරේ.
2. 2023 මහ බැංකු පනත මඟින් සංවර්ධන මූල්‍යකරණය සඳහා නීතිමය යාන්ත්‍රණයක් සපයා ඇත
• 2023 අංක 16 දරන ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු පනතේ 87 වැනි වගන්තිය යටතේ, රජය විසින් අරමුදල් සපයනු ලබන ප්‍රතිමූල්‍යකරණ යෝජනා ක්‍රම, සහනදායී ණය සහ පොලී සහනාධාර වැඩසටහන් පරිපාලනය කිරීමට මහ බැංකුවට අවසර ලබා දී ඇත.
• නීතියේ සඳහන් කොන්දේසිවලට යටත්ව, සුදුසුකම් ලබන ණය ආයතන වෙත වසර 15ක් දක්වා ආපසු ගෙවීමේ කාලසීමාවක් සහිත ණය පහසුකම් සැපයිය හැකිය.
• මෙම නීතිමය යාන්ත්‍රණය නිෂ්පාදන කර්මාන්ත, කෘෂිකර්මාන්තය, අපනයන කර්මාන්ත, පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ තාක්ෂණික සංවර්ධනය සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් සැපයීමට යොදාගත හැකිය.
• එසේ නම්, රටේ විභව දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය ඉහළ නැංවීම පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී මෙම නීතිමය ප්‍රතිපාදනය ප්‍රමුඛව අවධානයට ලක් නොවන්නේ මන්දැයි මහ බැංකු අධිපතිවරයා පැහැදිලි කළ යුතුය.
• වැදගත් නීතිමය වෙනසක්: 87 වැනි වගන්තිය මඟින් මහ බැංකුවට සීමාවකින් තොරව නව මුදල් නිර්මාණය කිරීමට හෝ මහ බැංකුවේම අරමුදල්වලින් ස්වාධීන සංවර්ධන අරමුදලක් පිහිටුවීමට බලය ලබා නොදේ.
3. මහ බැංකුව සතුව තවත් මුදල් ප්‍රතිපත්ති උපකරණ පවතී
• මහ බැංකු පනතේ 32 සහ 33 වැනි වගන්ති මඟින් ව්‍යවස්ථාපිත සංචිත අවශ්‍යතා සහ සංචිත කළමනාකරණය සම්බන්ධ බලතල ලබා දී ඇත.
• මෙම උපකරණ මඟින් බැංකු පද්ධතියේ ද්‍රවශීලතාව සහ ණය ලබාදීමේ තත්ත්වයන් කෙරෙහි බලපෑම් කළ හැකිය.
• එබැවින් මහ බැංකුව සතුව පවතින මුදල් ප්‍රතිපත්ති සහ නියාමන උපකරණ නිෂ්පාදන ආයෝජන දිරිගැන්වීම සඳහා යොදාගත හැකි ආකාරය පිළිබඳව විමසා බැලිය යුතුය.
• කෙසේ වෙතත්, මෙම වගන්ති මඟින් විශේෂිත කර්මාන්ත සඳහා අනිවාර්ය ණය ප්‍රතිශතයන් පැනවීමට පැහැදිලි නීතිමය බලයක් ලබා දී නොමැත.
4. සියලු ණය ප්‍රසාරණයන්ගෙන් ඇතිවන ආර්ථික ප්‍රතිඵල එක සමාන නොවේ
• ආනයනික සුඛෝපභෝගී වාහන මිලදී ගැනීම සඳහා ලබාදෙන ණය මඟින් දේශීය නිෂ්පාදනය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි නොකර, ප්‍රධාන වශයෙන් විදේශ විනිමය ඉල්ලුම ඉහළ නංවයි.
• ඊට වෙනස්ව, කර්මාන්තශාලා, යන්ත්‍රෝපකරණ, කෘෂිකාර්මික නවීකරණය සහ අපනයන කර්මාන්ත සඳහා ලබාදෙන ණය මඟින් අනාගත නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කළ හැකිය.
• එබැවින් ණය ප්‍රසාරණයේ ප්‍රමාණය මෙන්ම එම ණය යොමු වන ආර්ථික ක්ෂේත්‍රය ද ඉතා වැදගත් වේ.
• කෙසේ වෙතත්, නිෂ්පාදන ආයෝජන සඳහා ලබාදෙන ණය ද ප්‍රවේශමෙන් කළමනාකරණය කළ යුතුය. මන්ද යන්ත්‍රෝපකරණ ආනයනය සහ ආයෝජන වියදම් හේතුවෙන් ආරම්භක අවධියේදී විදේශ විනිමය ඉල්ලුම ඉහළ යා හැකි බැවිනි.
5. ඉහළ පොලී අනුපාත අනාගත ආර්ථික වර්ධන විභවය දුර්වල කළ හැකිය
• ඉහළ ණය පිරිවැය හේතුවෙන් ව්‍යාපාරිකයන් නිෂ්පාදනය පුළුල් කිරීමට සහ නව තාක්ෂණය සඳහා ආයෝජනය කිරීමට අධෛර්යයට පත්වේ.
• ගෘහස්ථ ජනතාවගේ මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය දුර්වල වීමෙන් දේශීයව නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා ඇති ඉල්ලුම පහත වැටේ.
• ඉල්ලුම පහත වැටීම තවදුරටත් ආයෝජන අධෛර්යයට පත් කරයි. එමඟින් අඩු නිෂ්පාදනය, දුර්වල රැකියා උත්පාදනය සහ අඩු ඵලදායිතා වර්ධනය යන තත්ත්වයන් එකිනෙක පෝෂණය කරන අහිතකර චක්‍රයක් නිර්මාණය විය හැකිය.
• දිගුකාලීන ආර්ථික දුර්වලතාව හේතුවෙන් ආයෝජන අඩුවීම සහ ව්‍යාපාර වසා දැමීම සිදුවිය හැකි අතර, එමඟින් රටේ නිෂ්පාදන ධාරිතාවට ස්ථිර හානියක් පවා සිදුවිය හැකිය.
• එබැවින් මුදල් ස්ථාවරත්වය පමණක් පවත්වාගෙන යාම තිරසර ආර්ථික සංවර්ධනයක් සඳහා ප්‍රමාණවත් සහතිකයක් නොවේ.
6. ශ්‍රී ලංකාව අඩු වර්ධන සමතුලිතතාවයක සිරවීමේ අවදානමකට මුහුණ දෙයි
• ශ්‍රී ලංකාවේ විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය 4%–5%ක් පමණ යැයි ඇස්තමේන්තු කරන්නේ නම්, එම මට්ටමට ආසන්න වර්ධනයක් පවත්වාගෙන යාම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. විශේෂයෙන්ම එම විභව වර්ධන වේගයම ව්‍යුහාත්මක සීමාවන්ට යටත්ව පවතින්නේ නම් එය තවත් බරපතළ ගැටලුවකි.
• ජාතික ආර්ථික අරමුණ විය යුත්තේ නිෂ්පාදන ආයෝජන, නව තාක්ෂණය, ඉහළ ඵලදායිතාව සහ අපනයන සංවර්ධනය තුළින් රටේ විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ නැංවීමයි.
• එබැවින් මහ බැංකුව තම ප්‍රතිපත්ති වර්තමාන ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි පමණක් නොව, අනාගත නිෂ්පාදන ධාරිතාව කෙරෙහි ද ඇති කරන බලපෑම සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
7. නිෂ්පාදන ආයෝජන සඳහා විශේෂිත මූල්‍ය පහසුකම් වැඩසටහනක් ස්ථාපිත කිරීම
• මහ බැංකු පනතේ 87 වැනි වගන්තිය යටතේ, රජය විසින් අරමුදල් සපයන සහ මහ බැංකුව විසින් පරිපාලනය කරන ජාතික නිෂ්පාදන ආයෝජන ප්‍රතිමූල්‍යකරණ වැඩසටහනක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
• සහභාගි වන වාණිජ බැංකු හරහා වසර 5–10ක පමණ කාලසීමාවක් සඳහා සහනදායී පොලී අනුපාත යටතේ දිගුකාලීන ණය පහසුකම් සැපයිය යුතුය.
• නිෂ්පාදන කර්මාන්ත, අපනයන ඉලක්ක කරගත් කර්මාන්ත, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සැකසීම, ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම සහ ආර්ථික වශයෙන් ශක්‍ය ආනයන ආදේශන කර්මාන්ත සඳහා ප්‍රමුඛතාව ලබාදිය යුතුය.
• ව්‍යාපෘති ඇගයීමේදී අතිරේක නිෂ්පාදනය, අපනයන ආදායම, රැකියා උත්පාදනය, දේශීය අගය එකතු කිරීම සහ ණය ආපසු ගෙවීමේ හැකියාව යන සාධක සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
• අරමුදල් සැපයීමේ විනිවිදභාවය, ස්වාධීන ව්‍යාපෘති ඇගයීම සහ දේශපාලන අරමුණු මත ණය ලබාදීම වැළැක්වීම සඳහා ශක්තිමත් ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද ස්ථාපිත කළ යුතුය.
8. ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්න
• මහ බැංකුවේ මුදල් ප්‍රතිපත්ති නිෂ්පාදන ආයෝජන කෙරෙහි සෘජුව බලපාන තත්ත්වයක් තුළ, විභව දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය ඉහළ නැංවීමේ වගකීම ප්‍රධාන වශයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට පමණක් පැවරීමට මහ බැංකු අධිපතිවරයා උත්සාහ කරන්නේ මන්ද?
• මහ බැංකු පනතේ 87 වැනි වගන්තිය යොදාගෙන ජාතික නිෂ්පාදන ආයෝජන ප්‍රතිමූල්‍යකරණ වැඩසටහනක් ස්ථාපිත කිරීම පිළිබඳව මහ බැංකුව අධ්‍යයනය කර තිබේද?
• එවැනි වැඩසටහනක් නීත්‍යනුකූලව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි නම්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පවතින බාධාවන් මොනවාද?
• ඉහළ පොලී අනුපාත හේතුවෙන් නිෂ්පාදන ප්‍රාග්ධන සම්පාදනයට දිගුකාලීනව ඇතිවන අහිතකර බලපෑම් මහ බැංකුව ඇගයීමට ලක් කරන්නේ කෙසේද?
• නිෂ්පාදන ආයෝජන සඳහා ලබාදෙන ණය සහ පරිභෝජනයට හෝ සමපේක්ෂණ වත්කම් මිලදී ගැනීමට ලබාදෙන ණය එකම ආකාරයෙන් සැලකිය යුත්තේ මන්ද?
• නිෂ්පාදන ව්‍යවසායන් සඳහා දැරිය හැකි පොලී අනුපාත යටතේ දිගුකාලීන මූල්‍ය පහසුකම් ලබාගැනීමේ හැකියාව වැඩිදියුණු කිරීමට මහ බැංකුව යෝජනා කරන ක්‍රියාමාර්ග මොනවාද?
• මිල ස්ථාවරත්වය සහ මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය අනතුරට පත් නොකරමින්, රටේ විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ නැංවීමට මුදල් ප්‍රතිපත්තිය යොදාගත හැක්කේ කෙසේද?
9. මූලික නිගමනය
• ජාතික සංවර්ධන ප්‍රමුඛතා තීරණය කිරීම සහ ආර්ථිකයේ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය හා ප්‍රතිපත්තිමය පදනම සැකසීම පාර්ලිමේන්තුවේ වගකීමකි.
• අවශ්‍ය රාජ්‍ය මූල්‍ය සම්පත් සැපයීම සහ සංවර්ධන ප්‍රතිපත්තිමය දිශානතිය ලබාදීම රජයේ වගකීමකි.
• ආර්ථික වශයෙන් ශක්‍ය නිෂ්පාදන ආයෝජන සඳහා ණය පහසුකම් සැපයීම වාණිජ බැංකුවල වගකීමකි.
• මුදල් ස්ථාවරත්වය පවත්වාගෙන යන අතරම, තමන් සතු මුදල් ප්‍රතිපත්තිමය, නියාමන සහ ව්‍යවස්ථාපිත බලතල යොදාගෙන රටේ නිෂ්පාදන ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට දායක වීම ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ වගකීමකි.
• මහ බැංකුවට තනිවම තිරසර ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති කළ නොහැකි බවට ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා දරන ස්ථාවරය නිවැරදිය. එහෙත් මහ බැංකුවේ ප්‍රතිපත්ති රටේ දිගුකාලීන නිෂ්පාදන විභවය කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති නොකරන බවට හැඟවීම කිසිසේත් සාධාරණ නොවේ.
අවසාන වශයෙන්, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධන විභවය ඉහළ නැංවීම පාර්ලිමේන්තුවට පමණක් පැවරිය හැකි වගකීමක් නොවේ. එය රජය, පාර්ලිමේන්තුව, වාණිජ බැංකු පද්ධතිය සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සාමූහිකව ඉටු කළ යුතු ජාතික ආර්ථික වගකීමකි.
