ශ්රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ හිටපු ප්රධාන විධායක නිලධාරී Kapila Chandrasena ගේ මරණය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන, නීතිමය සහ සමාජීය වශයෙන් දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇති සිදුවීමක් බවට පත්ව ඇත. Airbus ගුවන්යානා ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝකාලීනව පැවති දූෂණ චෝදනා, අල්ලස් හා දූෂණ විමර්ශන කොමිසම හමුවේ ලබාදුන් සංවේදී ප්රකාශ සහ ඔහුට එල්ලව තිබූ නීතිමය පීඩනයන් හේතුවෙන් මෙම මරණය සාමාන්ය මරණයක් ලෙස පමණක් විග්රහ කිරීම ප්රමාණවත්ද යන ප්රශ්නය මේ වනවිට මතුවෙමින් පවතී.
නූතන forensic psychology සහ Psychological Autopsy ක්රමවේදය අනුව, මරණයකට පෙර පුද්ගලයාගේ අවසාන මානසික තත්ත්වය, ඔහු මුහුණ දුන් පීඩනයන්, සබඳතා, බිය සහ හැසිරීම් රටාව විශ්ලේෂණය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. විශේෂයෙන් දේශපාලනිකව සංවේදී නඩු, මූල්ය අපරාධ, සාක්ෂි හෙළිදරව්වීම් සහ බලවත් පාර්ශව සම්බන්ධ චෝදනා ඇති අවස්ථාවල, suicide hypothesis එක පමණක් නොව homicide, coercion, psychologically pressured death හෝ staged death වැනි hypotheses ද සමගාමීව විමර්ශනය කිරීම forensic methodology තුළ සාමාන්ය ක්රියාවලියකි.
Kapila Chandrasena ගේ මරණයට පෙර ඇති වූ සිදුවීම් පෙළ forensic psychology දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බැලූ විට, ඔහු දැඩි psychological compression state එකක සිටි බවට ඉඟි පෙනී යයි. ඔහු විසින් ලබාදුන් දේශපාලනිකව සංවේදී ප්රකාශ, ඉහළ පෙළේ පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ චෝදනා, නීතිමය අවදානම හදිසියේ ඉහළ යාම, ඇප අවලංගුවීම සහ නැවත අත්අඩංගුවට ගැනීමේ අවදානම යන සියල්ල එකම කාල පරාසයක සිදුවීම forensic psychiatry තුළ ඉතා වැදගත් trigger events ලෙස සැලකේ.
මරණයට පෙර දිනයේ ඔහු නීතිඥයන් සමඟ පැය ගණනාවක් සාකච්ඡා කර තිබීමද forensic investigators විසින් බරපතල ලෙස සලකා බලන behavioural indicator එකකි. එවැනි සාකච්ඡාවකදී නීතිමය ආරක්ෂාව, ඉදිරි අත්අඩංගුවට ගැනීම්, විමර්ශනවලදී ලබාදුන් ප්රකාශවල ප්රතිවිපාක හෝ පෞද්ගලික ආරක්ෂාව පිළිබඳ කරුණු සාකච්ඡා වී තිබුණාද යන්න Psychological Autopsy එකකදී වැදගත් වේ.
Forensic psychiatry තුළ custodial anxiety syndrome ලෙස හඳුන්වන තත්ත්වයක්ද මෙවැනි අවස්ථාවල විමර්ශනය කෙරේ. අත්අඩංගුවට ගැනීමේ හෝ සිරගත වීමේ ආසන්න අවදානමක් තිබෙන පුද්ගලයන් තුළ extreme anticipatory anxiety, humiliation sensitivity, catastrophic thinking සහ loss of control perception වැනි මානසික ප්රතිචාර ඇතිවිය හැකි බව ජාත්යන්තර පර්යේෂණ පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන් ඉහළ සමාජ තත්ත්වයක සිටි, ආයතනික බලයක් දැරූ සහ ප්රසිද්ධියේ ප්රතිරූපයක් තිබූ පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් custodial collapse risk වැඩි බව forensic literature තුළ සඳහන් වේ.
එහෙත් Psychological Autopsy ක්රමවේදයේ ඉතා වැදගත් මූලික නීතියක් වන්නේ “Strong motive for suicide” යනු “Proof of suicide” නොවන බවයි. පුද්ගලයෙකු දැඩි පීඩනයකට ලක්ව සිටීම පමණින් ඔහු සියදිවි නසාගත් බව තහවුරු නොවේ. විශේෂයෙන් දේශපාලනිකව සංවේදී නඩු සහ මූල්ය අපරාධ සම්බන්ධ අවස්ථාවල, external pressure, intimidation, retaliation anxiety හෝ psychologically cornered state එකක්ද පවතිනවාද යන්න forensic investigators විසින් සොයා බලයි.
මෙම සිද්ධියේදීද ප්රධාන ප්රශ්නය වන්නේ Kapila Chandrasena අභ්යන්තර මානසික කඩාවැටීමක් හේතුවෙන් suicide trajectory එකකට ගියාද, නැතහොත් external pressure, fear, intimidation සහ retaliation anxiety හේතුවෙන් psychologically cornered තත්ත්වයකට පත්වූවාද යන්නයි. එය තීරණය කිරීම සඳහා අවසන් communications, lawyer interactions, family observations, toxicology reports, CCTV footage, sleep patterns, medication use සහ digital forensic analysis වැනි සාධක අත්යවශ්ය වේ.
දැනට publicly available තොරතුරු මත forensic-style reconstruction එකක් කළහොත්, Kapila Chandrasena දැඩි නීතිමය, දේශපාලනික සහ පෞද්ගලික පීඩන සංකීර්ණයක සිටි බවට ඉඟි පවතී. එහෙත්, මේ දක්වා ප්රසිද්ධියේ ඇති තොරතුරු පමණක් මත මෙම මරණය suicide, coercive suicide, homicide හෝ staged death එකක් ලෙස නිශ්චිතව තීරණය කළ නොහැකිය. ඒ සඳහා multidisciplinary forensic investigation එකක්, Psychological Autopsy විමර්ශනයක් සහ විද්යාත්මක සාක්ෂි මත පදනම් වූ ගැඹුරු පරීක්ෂණයක් අත්යවශ්ය වේ.
කර්තෘ සටහන: මෙම ලිපිය publicly available information සහ forensic psychology සංකල්ප මත පදනම් වූ විශ්ලේෂණාත්මක සාකච්ඡාවක් පමණක් වන අතර, කිසිදු පාර්ශවයකට එරෙහිව අවසන් නීතිමය හෝ වෙනත් ආකාරයේ නිගමනයක් ඉදිරිපත් කිරීමක් නොවේ.
Anz
